Wat denk jij daaraan te doen, kunstenaartje?
Hans van Velzen • De Opregte Steenwijker Courant, 18 september 2024.
Met humor en overtuigingskracht vertelt Westerhuis over zijn leven, werk en de samenhang daartussen. De titel van de lezing was trouwens ‘Size does matter’. Vrijwel alles wat hij aanpakt is groot, niet omdat iets kleins niet mooi kan zijn, maar omdat groot meer impact heeft. Foto Hans van Velzen
Over de gehele wereld staan werken van hem. Zijn atelier, zelf spreekt hij liever over zijn werkplaats, heeft hij in Zwolle. Daar werkt Ronald A. Westerhuis momenteel aan een enorm project: ‘Coolwater’, de verbouw van de koelwaterhal van de inmiddels gesloopte IJsselcentrale, in een enorme ruimte voor evenementen, horeca, kunst en wat al niet meer.
Westerhuis was de eerste spreker in de nieuwe reeks lezingen van de Stichting Vork over kunst in de openbare ruimte. En wat een vliegende start van het seizoen werd het dinsdagavond. Westerhuis is een gemakkelijke prater en niet bepaald een ‘doorsnee’ kunstenaar. Geen kunstacademie voor hem. Een paar maanden cursussen ‘lassen’ in opdracht van het toenmalige Arbeidsbureau bleek voldoende voor een waanzinnige loopbaan. Na een korte, niet erg succesvolle schoolcarrière, vertrok hij op 17-jarige leeftijd voor een wereldreis die hem op vrijwel alle continenten bracht en zeven jaren zou duren. Reizen, werken, ontdekken en soms een pakket met pindakaas en drop toegezonden krijgen van zijn moeder. Als schipperskind wilde hij voorbij de horizon komen. Dat probeert hij nog steeds.
Lasser
Teruggekomen van zijn omzwervingen, moest hij wat. Door de cursus lassen en dankzij een zeer bevlogen docent die zijn kwaliteiten herkende, ontdekte hij dat zijn toekomst in staal lag. Eerst als lasser offshore, op booreilanden in zeeën en oceanen. Hij verdiende geld als water en had veel tijd over als hij na een shift weer een paar weken thuis in Zwolle was. Daar leerde hij in een gekraakte ambachtsschool enkele kunstenaars kennen en ging er met staal aan de slag. Zijn eerste sculpturen, veelal nog geïnspireerd door de buizen van de booreilanden, zagen het levenslicht in het jaar 2000. De kunstcommissie van Dalfsen ontdekte Westerhuis in het kraakpand en vroeg hem te exposeren. Hij verzamelde de dingen die hij had gemaakt uit de tuinen en huiskamers van vrienden en daaruit stelde hij zijn eerste expositie samen. Kijkend over zijn werken die daar stonden, in het prachtige door glas-in-lood gefilterd licht, nam hij een besluit: „Ik word kunstenaar”.
Troost
Door zijn aanstekelijke manier van vertellen, krijg je het idee dat alles hem overkomen is. Zijn succes in Nederland, China, Barcelona en noem maar op. Het lijkt soms aan arrogantie grenzende zelfverzekerdheid. Maar dat is het niet. Duidelijk is dat vooral als hij vertelt over de totstandkoming van zijn Nationaal Monument MH17 bij Vijfhuizen. Vrijwel altijd, zo vertelt hij, weet hij in een eerste gesprek met een opdrachtgever onmiddellijk wat hij wil maken. Zo ging dat bij het monument niet. Hij bezocht andere gedenkplaatsen, maar de puzzelstukjes wilden maar niet passen. Met nog maar twee weken te gaan voor de presentatie, had hij nog steeds geen idee. „Alles wat ik ga doen, doet tekort aan hetgeen is gebeurd”, zo dacht hij. Totdat hij besefte dat hij anders moest denken, dat hij uit moest gaan van de behoefte van de nabestaanden aan iets dat troost bood. Daarin slaagde hij zo overtuigend dat een overweldigende meerderheid van de nabestaanden voor zijn ontwerp koos. De beelden van de onthulling, het voorlezen van alle namen, die gegrafeerd staan in een stalen halve bol, als onderdeel van het monument, laten de kracht zien van zijn werk, van kunst. Het is doodstil in de zaal. Alsof de 60 aanwezigen in Steenwijk er bij zijn in Vijfhuizen. Het verdriet dat voelbaar is en de troost die geboden wordt, invoelbaar.
Nabestaanden tijdens de herdenking bij het Nationaal Monument MH17 in Park Vijfhuizen. Foto ANP
Coolwater en schaamrood
Hier had de lezing kunnen stoppen. Maar dat wilde Westerhuis niet. Zijn project Coolwater, verdiende ook aandacht. Heel bijzonder hoe Ronald met zijn team bij de herbestemming van de koelwaterhal betrokken raakte. Een projectontwikkelaar was er al jaren niet in geslaagd voor het imposante gebouw, gigantisch boven en vooral onder de grond, een goed plan te ontwikkelen. De eigenaar van de hal, energieleverancier Engie, bracht hem in contact met Westerhuis. „Wat denk jij daaraan te doen, kunstenaartje?” De minachting is stuitend en tekenend voor iemand die geen ruimte voelt voor de kracht van creativiteit. Met jaloerse blikken kan hij nu zien wat er allemaal aan de IJssel tot stand wordt gebracht. Erheen gaan zal hij niet durven, maar op www.ronaldawesterhuis.com/coolwater kan hij stiekem kijken en al het schaamrood op zijn wangen verschijnen.
In de lezingenreeks zal Marjan Teeuwen op woensdag 30 oktober vertellen over wat zij doet met verwoeste huizen. Kaartjes zijn te koop bij De Meenthe.
Monument MH17. Foto Frank von Hebel